Bijzondere bomen in Baak

Vereniging Bomenbelang Bronckhorst heeft onlangs met een lid van de landelijke Bomenstichting bomen in Baak bekeken die of al in het Landelijk Register van Monumentale Bomen staan of daar inmiddels in thuis horen. Vooral rondom Huize Baak staan veel bijzondere bomen.

De dikste populier van Nederland staat in Baak, met voorzitter Ab van Peer van Vereniging Bomenbelang.

Lees verder

Meer aandacht voor bomen langs provinciale wegen

Vereniging Bomenbelang Bronckhorst ijvert al jaren voor het behoud van gezonde bomen langs provinciale wegen. Deze mogen niet opgeofferd worden om die wegen ‘veiliger’ te maken. De meeste wegen zijn tegenwoordig zo comfortabel dat ze uitnodigen om hard te rijden. En daarin schuilt het gevaar. De provincie Gelderland neigt nu ook die kant op te gaan. Lees verder

Eikenprocessierups bestrijden: versterk de biodiversiteit!

In deze tijd waarin het coronavirus voortdurend slachtoffers eist en ons leven deels lam legt, gaat de natuur gewoon zijn dagelijkse gang. Dat betekent helaas ook dat ons binnenkort opnieuw de beproeving wacht van de nodige jeuk vanwege de eikenprocessierups. Gelukkig hebben veel mensen al maatregelen genomen. Daarbij ondersteunt de gemeente Bronckhorst lokale initiatieven. De nestkastjes voor koolmezen vonden gretig aftrek. Maar dat is slechts één van de mogelijkheden. Er is meer nodig. Daarom leek het Vereniging Bomenbelang Bronckhorst nuttig nog een keer alle maatregelen op een rijtje te zetten met wat tips bij de uitvoering.

Lees verder

Lente: inheemse prunussoorten

Vanaf het vroege voorjaar tot en met april bloeien drie inheemse prunussoorten. De eerste  is de sleedoorn (prunus spinosa). Daarna komt de wilde zoete kers (prunus avium). En de laatste die in bloei komt, is de Europese vogelkers (prunus padus). Deze drie rekenen we tot de ongeveer 40 wilde boomsoorten die vanaf het begin van de jaartelling tot nu toe nog steeds in Nederland en directe omgeving voorkomen.

Sleedoorn in een bosrand op landgoed Hackfort in Vorden (foto: Dick van Hoffen).

De sleedoorn is zelfs aangetroffen bij de man die in 1991 in het ijs gevonden werd op de grens van Oostenrijk en Italië, bekend als Ötzi. De ouderdom kon worden geschat op ongeveer 5200 jaar! Hij had 14 houtsoorten bij zich, waaronder vruchten van de sleedoorn.

De diepblauwe pruimen van de sleedoorn zien er zeer verleidelijk uit, maar stop ze niet in je mond. De vrucht heeft een zure en wrange smaak. Vandaar waarschijnlijk de Nederlandse volksnamen voor de sleedoorn: bekkentrekkers en trekkebek.

Zeer vroeg in het voorjaar, als de winter nog niet echt is weggetrokken, zie je de witte bloesem van de sleedoorn als witte wolken in de bosranden en langs houtwallen. Het duurt tot de late herfst voordat de kleine pruimen met hun grote pitten rijp zijn en blauwzwart verkleuren.

De sleedoorn, maar ook de wilde zoete kers en de Europese vogelkers, zijn familie van de roosachtigen. Ze hebben allemaal steenvruchten, net zoals de pruim, de perzik, de amandel en de abrikoos. De roosachtigen tellen tussen de 3000 en 4000 soorten en 120 geslachten.

Vergelijken we de sleedoorn met zijn familiegenoot de kers, dan valt op hoe traag zijn ontwikkeling is van bloei tot rijpheid. De kers bloeit later; soms kunnen de kersen al in mei geplukt worden, terwijl de sleedoorn dus pas laat in het najaar rijp is.

Omdat de sleedoorn in Europa zo overvloedig voorkomt, is het geen wonder dat al vroeg pogingen zijn ondernomen om ze te veredelen. Met name de Kelten selecteerden de sterkste en mooiste struiken. Uit archeologische vondsten bleek dat de pitten van de pruimen steeds groter worden en dat de Kelten dus succes hadden met hun veredelingswerk.

Zo zijn de huidige pruimenbomen afstammelingen van de oorspronkelijke wilde sleedoorns.

In Nederland komt de sleedoorn vrij algemeen voor in bosranden op de wat betere gronden. De overgang van open plekken naar bossen noemen we mantelbegroeiingen of –zomen. Bijvoorbeeld in de Twentse houtwalbeken komen deze begroeiingen voor. Deze beken kenmerken een oud cultuurlandschap waar de mens aan beide zijden van de waterloop een wal opwierp om zo de beek in toom te houden. Liggen deze wallen buiten het bos, dan zijn ze begroeid met zeer dicht en doornig struweel, dat vooral bestaat uit sleedoorn en bramen. Deze struwelen kunnen uitgroeien tot opgaande bosjes met soms wel 20 soorten houtige gewassen.

Van de sleedoornpruimpjes worden veel producten gemaakt, onder andere in de Voerstreek (een sleedoornjenever) en de bekende Slivovitsj uit midden-Europa en de Balkan. Aftreksels van de bladeren worden verwerkt tot thee die goed is voor de nieren, aftreksels van de wortels als laxeermiddel en aftreksels van de bloemen voor schoonheidsmiddelen. De vruchten zijn tenslotte ook te gebruiken als aansterkend middel, voor het zuiveren van de huid en voor afdrijving van urine.

Wilde zoete kers

Zijn de sleedoorns en de Europese vogelkers meer struikvormers, de wilde zoete kers is een echte boom die zelfs in Nederland een hoogte van ruim 35 meter kan bereiken. De dikste heeft een omtrek van bijna 4 meter op 1.30 meter hoogte. De oudste wilde zoete kers in Nederland telt 120 jaar.

De wilde zoete kers (foto: Joost Bakker).

De zoete kers komt in heel Europa voor, in Nederland voornamelijk op de leemhoudende gronden in het zuiden en oosten. Hier zaait hij zich ook via de vogels op natuurlijke wijze uit. Kijk maar eens goed langs de wandelpaden op bijvoorbeeld landgoed Hackfort bij Vorden, waar veel zaailingen staan, nu goed te herkennen aan de bloei.

Het hout van de wilde kers is zeer geschikt als meubelhout, voor muziekinstrumenten en beeldhouwwerken en zeer geliefd door de mooie warme glans.

De vruchten worden onder andere gebruikt in vlaaien en voor het maken van de beroemde kirsch uit Zwitserland, de Vogezen en het Zwarte Woud.

De zoete kers wordt ten slotte op boomkwekerijen veel gebruikt als onderstam voor het enten van veredelde pruimen en kersen.

Joost Bakker

Statiegeldactie bij COOP in Vorden ten gunste van Bomenbelang

Bij de COOP aan de Zutphenseweg in Vorden loopt momenteel een statiegeldactie ten gunste van Vereniging Bomenbelang Bronckhorst. De eigenaren van de COOP verdubbelen de opbrenst van het statiegeld van flessen die klanten inleveren.

Met de actie wil de COOP Bomenbelang financieel steunen. De vereniging krijgt zoals bekend geen subsidie en is geheel afhankelijk van de opbrengsten uit de lidmaatschapsgelden en activiteiten als lezingen en excursies.

De statiegeldactie loopt tot in juni.

Boomfeestdag afgelast

In verband met de opgelegde maatregelen ter bestrijding van het coronavirus zijn ook alle activiteiten in de gemeente Bronckhorst op Boomfeestdag (18 maart) afgelast.

Acht scholen en in totaal ruim 240 leerlingen zouden meedoen met het planten van bomen en struiken op verschillende locaties verspreid over de gemeente Bronckhorst. Die plantwerkzaamheden zullen overigens nu of wat later wel doorgaan maar dan zonder leerlingen. Het betreft terreinen of lanen in Zelhem, Halle, Hengelo en Vorden. Vier scholen gaan hun eigen terrein wat groener maken. De deelnemende scholen waren de Jan Ligthartschool in Zelhem, de Dorpsschool in Halle, de Piersonschool uit Hengelo, Bekveld uit Hengelo, De Garve in Wichmond, de Klimtoren in Drempt, ’t Loo in Zelhem en de Hoge Voorde uit Vorden, De laatste vier gaan bomen planten op het schoolterrein. Vanwege het coronavirus had Aviko het planten van bomen op haar terrein in Steenderen al eerder afgelast. Hier zouden leerlingen van de Pannevogel meehelpen.

Lees verder

Lezing ‘Oud Vordens groen’

Bestuurslid Dick van Hoffen van Vereniging Bomenbelang Bronckhorst verzorgde op 18 februari in café De Herberg aan de Dorpsstraat in Vorden een lezing voor Vereniging Oud Vorden over (monumentale) bomen in het Achterhoekse landschap.

De lezing werd bezocht door zo’n 140 belangstellenden.

Veel belangstelling in De Herberg in Vorden (foto: Gerlinde Bulten, Vereniging Bomenbelang).

Dick van Hoffen (bioloog en in dienst van de provincie Gelderland) vertelde onder andere over het landschap rondom Vorden door de eeuwen heen. Hij nam het publiek mee terug in de tijd op basis van historische topografische kaarten. Daarnaast liet hij zien waar in de omgeving oude bomen staan en waarom ze daar staan.

Aan bomen kun je vaak de historie van het landschap aflezen, hoe men dat vroeger gebruikte en hoe dat de laatste jaren gaat.

Ook de rol van bomen en het belang van hun aanwezigheid (zelfs als ze dood zijn) in het kader van de biodiversiteit en de veranderingen in het klimaat kwamen uitgebreid aan de orde. Verder gaf hij aan dat het juist omgaan met het planten van bomen plagen als die van de eikenprocessierups deels kan voorkomen. Bijvoorbeeld niet te dicht bij elkaar planten, de zijtakken niet wegsnoeien en ook bij de stamvoet beplanting aanbrengen. In oude eikenlanen, waar de bomen ver genoeg uit elkaar staan om uit te groeien tot prachtige exemplaren, komen de rupsen veel minder voor of helemaal niet.

Jaarkalender van Bomenbelang

Vereniging Bomenbelang Bronckhorst heeft een kalender gemaakt voor 2020 (compact, vierkant, 22 x 22 cm). Hierop staan allerlei bekende mooie bomen en landschappen uit de gemeente. De oplage is beperkt. U kunt de kalender kopen voor 9 euro. Neem hiervoor contact op met secretaris Peter Bielars: bomenbelang@gmail.com of (0575) 470 530. De vereniging gebruikt de opbrengsten voor het behoud van waardevolle bomen en de aanplant van nieuwe bomen in de gemeente. Inmiddels is ook de vierde druk uitverkocht.

 

Jaarlijkse boomplantdag in Drempt

De jaarlijkse boomplantdag van Vereniging Bomenbelang Bronckhorst vond dit jaar plaats in Drempt, in het parkje de Braamberg naast de Rijksweg. Op zaterdag 7 december plantte de vereniging daar een Europese hopbeuk en een zevenzonenboom. Daarbij waren ook omwonenden van het park aanwezig die sinds kort het beheer van dit groen op zich nemen.

Ook omwonenden van park De Braamberg hielpen mee met het planten van de hopbeuk (foto: Gerlinde Bulten).

Lees verder

Verkoop cadeautjes

Vereniging Bomenbelang verkoopt cadeautjes die gemaakt zijn van het hout van de monumentale paardenkastanje die tot de zomer van 2018 voor de Dorpskerk aan de Dorpsstraat in Vorden stond. Deze boom was zo’n 225 jaar oud en moest gekapt worden omdat hij te gevaarlijk werd. Joost Bakker maakt van het gezonde hout van deze boom talloze houten voorwerpen.

De kerstmarkt in Vorden op 14 december (foto: Joost Bakker).

De opbrengsten gebruikt Bomenbelang om nieuwe bomen te kopen en aan te planten in onze gemeente. De vereniging heeft buiten de lidmaatschapsgelden namelijk geen andere inkomstenbronnen.

Behalve van de paardenkastanje verkoopt de vereniging ook voorwerpen die gemaakt zijn van ander hout van gekapte bomen in de omgeving van Vorden, zoals acacia, eik, beuk en appel.

Verder verkoopt Bomenbelang wandel- en fietsroutes die langs monumentale bomen voeren in de omgeving van Vorden en Hengelo.

Tenslotte geeft de vereniging eigen ansichtkaarten uit met foto’s van fraaie bomen uit de omgeving.

Mocht u interesse hebben, bel dan (0575) 470 530 of stuur een bericht naar bomenbelang@gmail.com.